سنڌ جي چيڪي مٽيءَ سدائين اهڙن ڏاهن کي جنم ڏنو آهي ،جن هر دور ۾ حق ۽ صداقت جي سَر بُلندي ۽ ظلم جبر جي خاتمي جو اهڃاڻ بڻجي پنهنجي قلم، زبان ۽ فن وسيلي هن ڌرتي تي سچائي، سلامتي ۽ پاڪائيءَ جي پوک پوکي آهي . اهڙيءَ ريت سنڌ جي سرزمين ڪيترن ئي مهان ڪلاڪارن کي جنم ڏنو آهي، جن سڄي دنيا ۾ سنڌ جو نالو متعارف ڪرايو آهي، انهن ۾ناليوارن فنڪارن منجهان علڻ فقير، فقير عبدالغفور، ڍول فقير، استاد محمد جمن، استاد محمد يوسف، عابده پروين ۽ ٻيا ڪيترائي نالا شامل آهن جن پنهنجي آواز وسيلي تمام گهڻي مڃتا ماڻي.اهڙن ئي سريلن فنڪارن مان پريالوءِ جو هڪ نوجوان سرمد سنڌي به آهي، سرمد جو اصل نالو عبدالرحمان مغل هو، سرمد سنڌي اصل ۾ ته 7 مئي 1958ع ۾ پيدا ٿيو پر تعليمي سرٽيفڪيٽن ۾ سندس عمر 7 جولاءِ 1961ع لکيل آهي، خيرپور ميرس جي ڳوٺ پريالوءِ جي هڪ پورهيت حيات علي مغل جي گهر ۾ جنم وٺندڙ رحمان مغل جي ڪنهن کي ڄاڻ نه هئي ته هُو پنهنجي آواز وسيلي ماڻهن جي دلين تي راڄ ڪندو، سرمد سنڌي ننڍپڻ ۾ پنهنجي پيءُ سان گڏ اٽي جي چڪيءَ تي ويهندي خيرات وٺڻ لاءِ ايندڙ جوڳين جي مُرلي کان متاثر ٿي مُرليءَ جي ڌن کي هينئين ۾ هنڊائي پنهنجي مُنهن پيو جهونگاريندو هو ، پاڻ مئٽرڪ تائين پريالوءِ ۾ تعليم حاصل ڪيائين، تنهن کان پوءِ ٽيڪنيڪل ڪاليج خيرپور ۾ داخل ٿيو، ڪاليج جي دنيا ۾ داخل ٿيندي ئي ڪاليج جي تقريبن ۾ ڳائڻ شروع ڪيائين، پاڻ اتان 80-1979ع ۾ سول ٽيڪنالاجيءَ ۾ ڊپلوما ڪيائين، ڪاليج جي فنڪشن ۾ ڳائيندي ڳائيندي نوجوان سرمد سنڌي مقبوليت ماڻي ورتي ۽ سڄي سنڌ جو محبوب راڳي بڻجي ويو ۽ عبدالرحمان مغل مان سرمد سنڌي طور سڃاپجڻ لڳو، هو شروع ۾ ايڇ ڊي اي ۾ ملازم ۽ پوءِ ڪي ڊي اي ۾ انجنيئر طور ڪم ڪندو رهيو، سرڪاري نوڪري تي رهڻ باوجود سر ۽ سنگيت سان لنئون لڳل رهيس، هر محفل ۽ پروگرامن جو حصو بڻجندو رهيو، سرمد سنڌي قومي گيتن جو هيرو ۽ سنڌ جو سُريلو راڳي هو جنهن پيار، محبت، ايڪتا ۽ سُلوڪ جي سبق سان پنهنجي گيتن ۽ واين وسيلي ماڻهن جي دلين کي موهي وڌو ۽ ڪيترن ئي سنڌ واسين کي پنهنجو پرستار بڻايو، ڪراچي کان ڪيٽي بندر ۽ ڪشمور کان ڪارونجهر تائين هر وسندي ۽ هر واهڻ فني شعور جون لاٽون ٻاريندڙ ”اي ڌرتي” جي پياري پڪار سان ”جيئي لطيف” جي جهونگار سان جڏهن ڪو گيت گونجي نوجوانن جي جذبن کي جلا ڏيئي ۽ انهن جي سينن ۾ موجود سمنڊ ۾ لذيز لهر پيدا ڪري وجهي ته سچُ سمجهو اهو ئي ”سرمد سنڌي” هوندو، جنهن جو آواز منُ موهيندڙ آهي، سرمد سنڌي ڳائڻ جي شروعات 1975ع ڌاري سنگت ۾ ماچيس وڄائي ڪئي، ائين ئي هو پنهنجي يارن دوستن ۾ پنهنجي فن جا جوهر ڏيکاريندو رهيو، سندس سُريلي آواز ۾ ماکيءَ جي مٺاس جهڙا آلاپ محفلن ۾ گونجڻ لڳا، ان کان پوءِ راڳ جي حوالي سان پي ٽي وي جي پروڊيوسر سميع بلوچ سندس تمام گهڻي مدد ڪئي، سميع بلوچ هن کي هارون رند وٽ وٺي ويو، سرمد کي سنڌ جي ڌرتي، ٻولي ۽ تهذيب سان بي انتها محبت هئي، هو پاڻ کي سنڌي سمجهندو هو، هن پنهنجي مَڌُر ۽ مٺڙي آواز ذريعي قومي ڪارڪنن ۾ اتساهه پيدا ڪيو ۽ روح گرمايا، مايوس ۽ ٿڪل دلين کي آٿت ڏني، موٽ ۾ سنڌي ماڻهن به سرمد کي ڪروڙين قرب ڏنا،جيءُ ۾ جايون ڏنيون، سڄي سنڌ ۾ جيڪا عزت سرمد کي ملي سا ڪنهن ٻئي فنڪار کي حاصل ٿي نه سگهي، شاعر تاجل بيوس کيس”راڳ جو راڻو” ۽ ”سنڌ جو وڪٽر هارا”ڪري سڏيو، سرمد کي اعزاز ته تمام وڏا هئا پر هُن کي سن جي اسٽيج تي ڳائڻ جو وڏو اعزاز حاصل هو. سرمد سنڌي نوجوانن جي دلين ۾ ساهه سان گڏ ڌڙڪندو هو، هر گهر، گهٽي، ڳوٺ، واهڻ، وستي ۾ سرمد جا لازوال گيت گونجندا رهيا، سرمد درد جو آواز هو، ان جي آواز ۾ ديس واسين جي درد جي دانهن هئي، سرمد نه صرف وڏو ڪلاڪار هو پر گهڻ پاسائي شخصيت به هو، هو هڪ بهترين دوست، شفيق طبيعت جو مالڪ، بهترين انسان، فرمانبردار پُٽ ۽ پيار ڪندڙ پيءُ هو، سرمد جو هڪ ڀيرو پهرين به روڊ حادثو ٿيو هو پر سنڌ ۽ سنڌي ماڻهن جي دعائن کيس بچائي ورتو، ان حادثي ۾ هو معذور ٿي ويو هو پر سنڌ جي عشق ۾ مختلف محفلن ۾ ويل چيئر تي ويهي به ڳائيندو رهيو، اِهو سرمد جو سنڌ سان عشق هو جو اڳتي هلي سرمد انور قمبراڻي (مرحوم) جي شاعري ڳائي ”جڏهن هن دنيا مان گذاري وينداسين، گهڻن کي اسان به روئاري وينداسين”، سرمد سنڌي بدين مان هڪ پروگرام ڪري ڪوچ وسيلي ڪراچي وڃي رهيو هو ته بس جو ٺٽو ويجهو ڪمند سان ڀريل ٽرڪ سان ٽڪر ٿي پيو، جنهن ۾ هو سخت زخمي ٿي پيو، کيس ڪراچي نيو پئي ويو ته ستي ۾ هن جي ساهه جو سڳو ٽٽي پيو ۽ 38 سالن جي ڦوهه جواني ۾ پنهنجي عزيزن، دوستن، قومي ڪارڪنن ۽ پرستارن کي جدائي جو داغ ڏئي راهه رباني وٺي ويو، هُو واقعي پوري دنيا کي روئاري ويو،27 ڊسمبر 1996ع جو ڏينهن سنڌ جي ڀاڳ ۾ هڪ اڀاڳ جي لهر کڻي آيو جنهن سرمد جهڙو سدابهار راڳي کسيو، جنهن هڪ قومي دوست کسيو، جنهن اهو نوجوان کسيو جنهن جي ڳائڻ ۾ سنڌ جي دردن جي ترجماني ٿيندي هئي، اهڙي طرح سرمد سنڌي جسماني طور تي سنڌ واسين کان جد ا ٿي ويو، پر روحاني طور تي صدين تائين ديس واسين جي دلين ۾ زندهه رهندو، اڄ سرمد سنڌي جي 22 هين ورسي آهي، جيڪا سنڌ سميت سڄي دنيا ۾ رهندڙ سنڌي ملهائي رهيا آهن ۽ پنهنجي قومي دوست کي ڀرپور لفظن جي ڀيٽا پيش ڪري رهيا آهن.
