مقامي ماڻهن لاءِ روزگار جا در بند، پنجاب مان ماڻهو گهرائي ڀرتي ڪيا ويا

ڪوٽڙي: صنعتي زون ۾ مقامي ماڻھن لاء پڻ نوگو ايريا بڻيل آھي، ڪارخانن ۾ ڪم ڪندڙ اڪثريت پورھيتن جي پنجاب جي مختلف شھرن مان گھرايل پورھيتن جي ھجي ٿي جڏھن ته مقامي پورھيت لاء اڪثر ھتان جي ڪارخانن جا گيٽ بند ھجن ٿا. ھوڏانھن پنھنجي حقن جي حاصلات ۽ سالن کان ڪم ڪندڙ پورھيتن کي پڪو ڪرڻ لاء وڏي تعداد ۾ پورھيت ڊي سي ڄامشورو ۽ ليبر آفيسرن وٽ دانھيندا رھن ٿا پر سندن ڪو به داد رسي نه ٿي ٿئي، سائيٽ جي ڪارخانن ۾ ڪم ڪندڙ عورت پورھيت مختيار چهواڻ، آزاد قادر پنهور ، وفا بلوچ، شوڪت خاصخيلي ، ممتاز علي ۽ ٻين ٻڌايو ته گذريل 6 سالن کان ھڪ ڪاٽن جي ڪارخاني ۾ ٺيڪيداري نظام ھيٺ ڪم ڪريون ٿا 8 کان 10 ڪلاڪ روزانو پورھيو ڪرڻ جي موٽ ۾ 500 روپيه ڏھاڙي ادا ڪئي وڃي ٿي. ھنن موجب ٺيڪيداري نظام تحت ٺيڪيدار ھر ھفتي پئسن جي ادائيگي ڪري ٿو جيڪڏھن بيماري سبب ھو موڪل ڪندا آھيون ته ڏھاڙي ڪٽي ويندي آھي ھنن جو چوڻ ھو ته ٺيڪيدار جڏھن به چاھي ڪم کان جواب ڏئي ڇڏي ٿو باقي سالانه بونس پڪو ٿيڻ علاج وغيره ڪرائڻ سميت ڪا به سھولت مھيسر نه آھي جيڪڏھن ڪو به پورھيت بيمار ٿي پوندو آھي ته ھو پنھنجي خرچ تي علاج ڪرائيندو آھي. مل جو ڪارڊ وغيره به نه ڏنو ويندو آھي، 18 سالن کان گھٽ عمر جي پورھيتن فرقان شيخ، علي رضا سومرو، سرمد سولنگي ۽ ٻين ٻڌايو ته غربت سبب ڪارخانن ۾ ڪم ڪريون ٿاڦٽين جي ڪارخاني ۾ رنگ کاتي ۾ ڪم ڪريون ٿا جتي ٺيڪيدار 8 ڪلاڪ ڪم ڪرائي 500 روپيه ڏھاڙي ڏيندو آھي جڏھن ته 12 ڪلاڪ عيوض 750 روپيه ملندا آهن، ڪارخانن ۾ ڪم دوران معذور ٿيل پورھيت خالد پنهور، احسان احمد ۽ ٻين ٻڌايو ته ڦٽين جي ڪارخانن ۾ ڪم ڪندا هئاسين. رات جي شفٽ ۾ ڪم ڪندي ھٿن جون آڳريون ۽ ھٿ اچانڪ مشين ۾ اچي ويا جنھن سبب معذور ٿي وياسون. ھنن جو چوڻ ھو ته مل انتظاميا رڳو نالي ماتر علاج ڪرايو پر ڪو به معاوضو ادا ڪرڻ بنا گھرن ڏانھن روانو ڪري ڇڏيو ۔مهيني ۾ 1500 روپيه ڏنا ويندا آهن، پورھيت اڳواڻن اڪبر ميمڻ، امجد مستوئي، ظهير ميراڻي ۽ ٻين جو چوڻ ھو ته ڪارخانن ۾ ليبر قانون تي عمل نه پيو ڪيو وڃي. اڪثر ڪارخانن ۾ ٺيڪداري راڄ قائم آھي جنھن ڪري پورھيتن کي ڪو به قانوني حق نٿو ملي ھنن چيو ته ڪارخانن ۾ يونين سازي تي پابندي لڳل آھي 2012 جي نئين ليبر آرڊيننس تي به عمل نٿو ڪيو وڃي۔ جيڪڏھن ليبر قانون تي عمل ڪيو وڃي ته پورھيتن کي سمورا حق ملي سگھن ٿا، رابطي ڪرڻ تي وڪيل منصور احمد چنه ٻڌايو ته ڪارخانن ۾ ليبر قانون تي عمل نه ڪرڻ قانون جي سنگين ڀڃڪڙي آھي ننڍي عمر جي ٻارن کان پورھيو وٺڻ پڻ قانوني ۽ اخلاقي ڏوهه آھي، ليبر ڊائريڪٽر ڄامشورو عبدالصمد سومرو جو چوڻ ھو ته جيڪو به پورھيت شڪايت کڻي اچي ٿو ان جي درخواست تي قانوني قدم کڻون ٿا، ٺيڪيداري نظام سميت ليبر قانون تي عمل ڪرائڻ لاء مل انتظاميا کي ليٽر لکيا آھن ۽ انھن کي ليبر قانون تي عمل ڪرڻ لاء سختي سان ھدايتون ڏنيون آھن، ڪوٽڙي ايسوسيئشن آف ٽريڊ اينڊ انڊسٽري جي اڳوڻي چيئرمين خليل بلوچ ٻڌايو ته هي سنڌ جو ٻئي نمبر وڏو صنعتي زون آھي هزارين پورهيت ڪم ڪن ٿا، قانون موجب کين سهولتون فراهم ڪرڻ اسان جو فرض آھي، بجلي، گيس مهانگي هئڻ سبب ڪيترائي مسئلا پيش اچن ٿا، روڊ رستن سميت ٻيون سهولتون نه هئڻ ڪري ٻاهران انويسٽر نه ٿا اچن وفاقي توڙي صوبائي حڪومت کي ڪيترائي ڀيرا لکيو آهي پر ڪو به ڪم نه ٿو ٿئي پورهيتن کي مڪمل تحفظ ۽ حق ڏنا وڃن ٿا، ڊپٽي ڪمشنر ڄامشورو ڪيپٽن (ر) فريد الدين مصطفيٰ رابطي ڪرڻ تي چيو ته ضلعي ڄامشورو ۾ قائم ڪارخانه ليبر قانون تي عمل ڪرڻ جا پابند آھن، جيڪو به ليبر قانون جي ڀڃڪڙي ڪندو ان خلاف ڪاروائي ڪئي ويندي.