ميهڙ (رپورٽر) نئين گاج اونهاري توڙي سياري ۾ بلوچستان توڙي کير ٿر جبلن ۾ پوندڙ برساتن کان پوء وهندي آھي جنهن ۾ پاڻي 30کان 50 فوٽن تائين وهندو آھي ۽ جنهن هنڌ تي گاج ڊيم ٺاهيو وڃي پيو ان هنڌ کان اولهه توڙي اوڀر کان هزارين فوٽ اوچا جبل آھن جتان پاڻي تيز رفتاري سان لهندوآهي. پاڻي انگريزن جي دور جي ڏنل تير ڀت سان ٽڪرا ئجي جوهي تعلقي جي ڪاڇي جي ميداني علائقي مان گذرندو وڃي يوسي ساڙو ڇني جي بهاول جي گنڍي کان ٿيندوروهل واري علائقي کان منڇر ۾ ڇوڙڪندو آھي جيڪو تير ڀت جتي گاج ڊيم ٺھي پيو ان کان 54 ڪلو ميٽر مفاصلي تي آھي. گاج ڊيم ٺھڻ کان پوء پائيپ وڇائي روز 50 ڪيوسڪ پاڻي منڇر ۾ ڇوڙ ڪيو ويندو. ڊيم مان 34 ڪلو ميٽر ڊگهو 12 فوٽ ويڪرو ڪئنال ڪڍيو ويو آھي. اهو جوهي، خير پور ناٿن شاه ۽ ميهڙتعلقي تائين يوسي منگواڻي قمبر ڇوڙ ماڏي واري علائقي يوسي مٺوٻٻر يوسي ڪڪڙ ڳوٺ مزار ڀرڳڙي قصبو راڃو ديرو ڊگه بالا ڳوٺ پٽ گل محمد ڳوٺ حاجي خان ڳو ٺ ڇڪلڻي ڳوٺ ڪرڪلي يوسي ڇني يوسي ساڙو واهي پانڌي گاجي شاه لنڊن لغارين ۽ ڪلوئي برادري جي ڪيترن وڏن ننڍن ڳوٺن جي لڳ ڀڳ 4لک ايڪڙزمين کي سيراب ڪندو، گاج ڊيم جي منصوبي جي حوالي سان پ پ پ جي ميهڙ ۽ خير پور ناٿن شاه مان چونڊيل ايم اين اي عرفان لغاري، ايم پي اي انجنيئر عبدالعزيز جوڻيجو چيو ته گاج ڊيم جي لاء فنڊ ۽ ڪم اسان جي وفاقي حڪومت ۾ ٿيو جڏهن 2013ع جي چونڊن کان پوء وفاق ۾ مسلم ليگ نون جي حڪومت ٺھي ۽ ميان نواز شريف وزير اعظم ٿيو ته هن گاج ڊيم لاء فنڊ روڪي ڇڏيا. فنڊ جاري نه ڪرڻ ڪري 2018ع ۾ مڪمل ٿيندڙ ڱاج ڊيم هن وقت تائين مڪمل ٿي نه سگهيو آھي.هنن چيو ته پرويز مشرف جي حڪومت ۾ لياقت جتوئي رڳو تختي لڳائي افتتاح ڪيو هو پاڻي ۽ بجلي جو وزير هوندي به فنڊ نه رکرايا ۽ نه ڪم شروع ٿيو هو. هاڻي وفاق ۾ تحريڪ انصاف جي حڪومت آھي لياقت جتوئي دادو ضلعي جي عوام سان سچو آھي ته فنڊ جاري ڪرائي ڪم شروع ڪرائي پ پ پ جي سنڌ حڪومت تعاون ڪندي، ميهڙ:ڪاڇي جي يوسي ساڙو يوسي ڇني جي رهواسين روهل خان لغاري، محمد نواز، دوست محمد رودناڻي۽ ٻين رابطي ڪرڻ تي نئين گاج تي ڊيم اڏڻ کي منڇر لاء ۽ يوسي ڇني ساڙو جي لاء خطرناڪ قرار ڏيندي ڇيو ته نئين گاج ڊيم ٺھڻ سان قدرتي وهڪرا بند ٿيندا، منڇر۾ پاڻي نه ايندو جنهن سان ماحولياتي مسئلو پيڍا ٿيندوگاج نئين جي قدرتي وهڪرن سان جيڪا سندن هزارين ايڪڙ زمين آباد ٿيندي آھي اها غير آباد ٿي ويندي سندن جرکارو ٿي ويندو جر جي پاڻي جي سطح ھيٺ ٿي ويندي انڪري اسان کي گاج ڊيم جي اڏاوتي منصوبي تي تحفظات آھن ان لاء منڇر۾ پاڻي ۽ ڊيم مان اسان جي علائقي ۾ پاڻي زرعي آبادي لا ء پاڻي ڪيئن ايندو اعتماد ۾ ورتو وڃي، نئين گاج منصوبي جي فنڊن ۾ گهوٻين جي اطلاعن جو نيب نوٽيس ورتو آهي ۽ جاچ شروع ڪئي وئي آهي. جاچ لاءِ حڪومت کان رڪارڊ پڻ طلب ڪيو ويو آهي.

حيدرآباد: پسند جي شادي ڪندڙ عائشه (ڀڳواني) ٻڌايو ته طالش کيس عزت جي زندگي گذارڻ جو موقعو ڏنو ۽ هاڻي سندس مرڻ جيئڻ به طالش سان آهي، عائشه چوي ٿي ته طالش ڳڀرو جوان آهي، هن تي ڪير به عاشق ٿي سگهي ٿو ۽ آئون به کيس دل ڏي ويٺيس ۽ ساڻس شادي ڪري ڇڏيم. هن شادي تي جتي عائشه جا مائٽ ناراض آهن.
معذور ناري سان شادي ڪندڙ نوجوان طالش پنهنجي مائٽن جي ناراضگي سبب سندن گهر ۾ رهڻ بدران جهڳي جي هڪ الڳ گهر ۾ رهي ٿو، هو 8 درجا پاس آهي، هن اڳتي پڙهڻ چاهيو، پر عشق جي زنجيرن کيس جڪڙي ورتو ۽ هو تعليم اڌ ۾ ڇڏي، پنهنجي ڪرت سان لڳي ويو آهي، هونئن ته عشق جو مٿاڇرو تصور ڪنهن ڳڀرو جو ڪنهن خوبصورت ناري سان محبت ڪرڻ آهي، پر عائشه ۽ طالش جو عشق اهڙو آهي جو هن انوکي عشق ۾ هڪ عاشق کي پنهنجي معشوق جو وجود ويل چيئر تي روز ڌڪڻو پوي ٿو.

ڪراچي: سيف هائوس هلائڻ لاءِ بجيٽ ڪٿان آڻيون؟ مختلف ڊي سيز پريشان آهن. عدالت طرفان سيف هائوس ٺاهڻ جا حڪم ته ڏنا ويا آهن پر انهن سيف هائوسن کي ڪيئن هلائجي ؟ ان حوالي سان مختلف ضلعن جا ڊي سيز پريشان ٿي ويا آهن. ڪجھه ضلعن جي ڊي سيز “پنهنجي اخبار” کي آف دي رڪارڊ ٻڌايو ته سيف هائوس هلائڻ لاءِ باورچين سميت ٻيو اسٽاف گھرجي ٿو. هنن ٻڌايو ته سيف هائوس ۾ جيڪي عورتون تحفظ لاءِ منتقل ڪيون وينديون، انهن جي کاڌي پيتي لاءِ بجيٽ جي ضرورت آهي. بجيٽ نه هئڻ سبب سيف هائوسن کي هفتي ٻن لاءِ ضلعي جي خرچ تي هلائي سگھجي ٿو پر مستقل بنيادن تي سيف هائوس نٿا هلائي سگھون، سوشل ويلفئير کاتي جي سيڪريٽري طاحه فاروقي چيو آهي ته مورن ضلعن کي بجيٽ فراهم ڪرڻ لاءِ ناڻي واري کاتي کي سمري موڪلي ڇڏي آهي. هن چيو ته هر ضلعي کي سيف هلائڻ لاءِ ساليانه 50 لک ڏيڻ لاءِ ناڻي واري سيڪريٽري کي سمري موڪلي ڇڏي آهي، جون يا ان کان اڳ ڄاڻايل ضلعن کي بجيٽ ملي ويندي، اڳوڻي ايم پي اي مهتاب اڪبر راشدي چيو آهي ته جڏهن دارالامان موجود آهن ته پوءِ سيف هائوسن جي ڪهڙي ضرورت آهي. سڀ کان پهرين دارالامان جي حالت سڌاري وڃي. هن چيو ته سيف هائوسن لاءِ عدالت حڪم ڏنو آهي پر حڪومت ڪنهن به مسئلي تي سنجيدهه ناهي، عدالت حڪم ڏيندي آهي ته ان حڪمن تي عمل به پاڻ ڪرائي .

مٺي: اسپتال جي اي ايم ايس ڊاڪٽر چمن شرما رابطو ڪرڻ تي ٻڌايو ته اسپتال کي تيل جي مد ۾ مليل بجيٽ ختم ٿي ويئي آھي. پيٽرول پمپن جا قرضي ٿي ويا آھيون، جيڪي وڌيڪ اوڌر تي تيل نٿا ڏين انڪري اسان صرف اڄ کان مريضن کان تيل جي مد ۾ اوڳاڙي ڪئي آھي. ڪوشش ڪريون ٿا ته ڪنهن پينٽرول پمپ تان اوڌر تيل ملي وڃي ته جيئن بجيٽ اچڻ تائين مفت ايمبولينسز سروس جاري رکي سگهون. هن چيو ته اسان وٽ تيل جا ڏوڪڙ نه هوندا ته اسين پنهنجي گهران ته تيل ڀرائي ريفر ڪيل مريضن کي اسپتالن تائين نٿا پهچائي سگهون.

شڪارپور: ذريعن موجب ناپر ڪوٽ ٿاڻي جي حد ۾ بين الصوبائي ڪڪڙن جي ميل تي ڇاپي دوران شڪارپور پوليس ڪروڙين رپيا روڪ رقم 100 کان وڌيڪ ڪارون، 180 کان وڌيڪ موٽر سائيڪلون ۽ سوين خفتين کي گرفتار ڪري لاڪپ ڪيو هو، جنهن تان ناپر ڪوٽ ٿاڻي جي صوبيدار ۽ نيوجداري ٿاڻي جي صوبيدار وچ ۾ اختلاف وڌي وڃڻ سبب اغوائن جو سلسلو شروع ٿي ويو ان کان اڳ شڪارپور ضلعي ۾ اغوائن جو سلسلو اٽي ۾ لوڻ برابر هو.
شڪارپور: شڪارپور ضلعي ۾ اغوائن جي وارداتن وڌي وڃڻ ڪري شڪارپور جي سياسي، سماجي ڌرين جي اڳواڻن عادل شيخ، عمير ، فهد شهزاد سولنگي، زاهد ڀنڀرو، محمد قاسم پٺاڻ، سالڪ سومرو ۽ ٻين گهنٽا گهر لکيدر چوڪ تي احتجاج ڪندي چيو ته شڪارپور ۾ مک منصبن تي ويٺل پوليس جا ٻه عملدار شڪارپور ۾ ڏوهارين ۽ قانون جي ويرين جي پٺڀرائي ڪري رهيا آهن جن شڪارپور پوليس کي ٻن واضح گروپن ۾ ورهائي ڇڏيو آهي اڳواڻن چيو ته ڏوهاري مافيائن ۽ گروپن توڙي سماجي برائين جي اڏن تان ڀتن جي وصولي جهڙن سنگين مامرن تان شڪارپور پوليس ۾ ٻه ڌڙا ٿي چڪا آهن .

ڪراچي: سنڌ جي برک اديب امر جليل چيو آهي ته رسول بخش پليجو مون کي ڏاڍو وڻندو هو پر اسان جي ڪڏهن به ڪچهري نه ٿي. سائين جي ايم سيد سان ملاقات مٿي تي چمي ڏيڻ تائين محدود رهي جڏهن ته شيخ اياز هڪ ڀيرو مون کي رکو جواب ڏنو، اها منهنجي ساڻس پهرين ۽ آخري ملاقات هئي. “پنهنجي اخبار” کي ڏنل انٽرويو ۾ هن چيو ته “پليجو صاحب! شڪر ڪري ته آئون مائي ناهيان، آئون مائي هجان ها ته مٿس عاشق ٿي پوان ها، پوءِ هو مون مان جان ڪيئن ڇڏائي ها؟”.
سائين جي ايم سيد سان اڪيلي ملاقات: سنڌ جي نامياري اديب امر جليل جو چوڻ هو ته سائين جي ايم سيد سان ڪا ڊگهي ڪچهري ناهي ٿي، باقي هڪ ڀيري شاگرد اڳواڻ نصر الله جلباڻي مون وٽ اچي چيو ته “آئون ڪنهن سان واعدو ڪري آيو آهيان، توهان کي 15 منٽن لاءِ پاڻ سان وٺي ٿو هلان”. جيپ ۾ ويهڻ وقت منهنجي پڇڻ تي هن ٻڌايو ته “سائين جي ايم سيد جو حڪم آهي، آئون اوهان کي ساڻس ملاقات لاءِ وٺي ٿو هلان، آئون سائين سان اوهان کي ملائڻ جو واعدو ڪري آيو آهيان”. ٿوري دير کانپوءِ جيپ حيدر منزل تي وڃي بيٺي، بجاراڻي مون کي اندر وٺي هليو.
حيدر منزل جو ماحول مون لاءِ عجيب و غريب هو، پري پري تائين هيڏي هوڏي ماڻهن جا بوٽ لٿل هئا، آئون ۽ بجاراڻي بوٽ لاهڻ بجاءِ اڳتي وڌياسين، ورانڊي کان اڳتي در کليل هو، لڳو پئي ته اتي ماڻهو ويٺل آهن پر سڀ هيٺ ويٺل آهن، اڇي رنگ جو ڪپڙو يا چادر وڇايل هئي، کوڙ سارا ويهاڻا ڪناري تي پيل هئا، اسان اتي بوٽ لاهي اڳتي وڌياسين، سائين جي ايم سيد سامهون ويٺل هو، جڏهن ته آئون اڃا ٻاهر بيٺل هئس، نصر الله وڃي سائين کي ڪن ۾ ڪجهه ٻڌايو، سائين جي ايم سيد هٿ سان اشارو ڪري چيو ته امر جليل کي وٺي اچو، بجاراڻي به مون کي هٿ جي اشاري سان اندر اچڻ لاءِ چيو، سائين جي ايم سيد اٿي بيهي مون کي ويجهو ڪري پيشاني تي چمي ڏني، پوءِ بجاراڻي کي چيائين ته “وٺي وڃينس”. واپسي تي مون بجاراڻي کان پڇيو ته “سائين! مون سان هڪ اکر به نه ڳالهايو، رڳو مٿي تي چمي ڏني؟” جنهن تي بجاراڻي وراڻيو “الائجي! سائين شايد اوهان جو ڪتاب ٻتاب پڙهيو آهي”، اهو چئي بجاراڻي مون کي ڇڏي هليو ويو.
شيخ اياز بهادر، بيهي رهڻ وارو هو؟ سنڌ جي مها ڪوي شيخ اياز سان ملاقات بابت امر جليل ٻڌايو ته “اهو 1964ع يا 1965ع جو زمانو هو، ان وقت “روح رهاڻ” رسالي ۾ منهنجي هڪ اسٽوري “اروڙ جو مست” ڇپي هئي، ان وقت حميد سنڌي منهنجي ڪهاڻي کي بهترين قرار ڏئي ايوارڊ ڏيڻ جو اعلان ڪيو. انهيءَ ايوارڊ تقريب لاءِ حيدرآباد ۾ ريڊيو پاڪستان ڀرسان واقع هڪ هوٽل ۾ هال بوڪ ٿيل هو، انهيءَ هال ۾ آئون به ويٺل هجان، وچ ۾ ڪو ٻيو ماڻهو ويٺل هجي، ان جي پاسي ۾ شيخ اياز هجي. هال ۾ شيخ اياز جا دوست رشيد ڀٽي، رشيد آخوند ۽ ٻيا ويٺل هئا، ايتري ۾ هال ۾ بيچيني محسوس ٿي، ڪي ماڻهو اچي در جي سامهون بيٺا، حميد سنڌي اچي شيخ اياز کي ڪن ۾ ڪجهه چيو. حميد سنڌي جو جهيڻو آواز هال ۾ ٻڌجڻ پي آيو، ٿوري دير ۾ خبر پئجي وئي ته “ڪمشنر شيخ اياز جي شهر بدري جو حڪم ڏنو هو ته ٻن کان ٽن ڪلاڪن ۾ حيدرآباد ڇڏي وڃ”، مون کي ڏاڍو عجيب لڳو. اسان وٽ، اسان جي ذهن ۾ تصور هو ته اياز بهادر، بيهي رهڻ وارو، نه هٽڻ وارو آهي پر شيخ اياز اٿي بيهي حميد سنڌي کي چيو ته “بابا گاڏي ڪڍراءِ، وقت گهٽ آهي، ٻن ڪلاڪن ۾ شهر ڇڏڻو آهي، مون کي ڪوٽڙي وٺي هلو، آئون اتان ريل (ٽرين) ۾ چڙهندس.” مون کي اهو سڀ ڪجهه ڏاڍو عجيب لڳو، مون شيخ اياز کي مخاطب ٿي چيو ته “سر” واءِ ڊو ناٽ، يو لائيڪ دس….؟ (يعني تون ايڊووڪيٽ آهين، هڪدم قانوني طريقا استعمال ڪري ڪمشنر جي حڪم نامي خلاف اسٽي آرڊر وٺي ڇڏ، ڌوڙ ۾ وجهو انهن آرڊرن کي) مون رڳو ايترو اکر ڪڍيو ته شيخ اياز هڪدم مون کي ڏسي ته “ آءِ نو، واٽ ٽو ڊو؟، واٽ ناٽ ٽو ڊو؟ (يعني مون کي خبر آهي ته مون کي ڇا ڪرڻ گهرجي ۽ ڇا نه؟) شيخ اياز سان منهنجي اها پهرين ۽ آخري ملاقات هئي.

ميرپورماٿيلو : ميرپورماٿيلو ڀرپاسي گذريل ٻن مھينن ۾ ڪاري ڪامڻ وگھي 10 کان وڌيڪ ماڻھو مري ويا آھن جنھن ڳوٺ دريا گبول جو 20 سالن جو نوجوان صدام گبول ـ ڳوٺ گلاب بوزدار جو 22 ورھين جو نديم بوزدار ـ جروار جو رھواسي نانڪ رام ـ وارث علي گبول ـ محمد گبول ۽ ٻيا شامل آھن.ميرپورماٿيلو سول اسپتال ۾ ڪاري ڪامڻ جي چڪاس ۽ مرض جي مقدار چيڪ ڪرڻ لاء ٿيندڙ پي سي آر ٽيسٽ پڻ نومبر 2017 کان بند ڪئي وئي آھي ٽيسٽ مھانگي ھجڻ جي ڪري سوين مريض ٽيسٽ ڪرائڻ کان رھجي ويا آھن جڏھن ته مرض جي تشخيص ڪرڻ ڏکيو ٿي ويو آھي.