ڪراچي: جيلن واري صوبائي وزير سيد ناصر شاهه رابطو ڪرڻ تي ٻڌايو ته سي سي ٽي وي ڪيمرائون سمورن جيلن ۾ هن سال جي پڄاڻي تائين لڳي وينديون باقي جيمر لڳائڻ وارو منصوبو روڪيو اٿئون، صوبائي وزير جيلن جي ڀر ۾ رهندڙ ماڻهن کي مشڪلاتون اچڻ جو اعتراف ڪندي چيو ته ماڻهن جي مشڪلاتن کي نظر ۾ رکندي سنڌ سرڪار جيلن تان جيمر هٽائڻ جو فيصلو ڪيو آهي،هن چيو ته اسان سڄي سنڌ جي جيلن جا خطرناڪ قيدي هڪ جيل ۾ منتقل ڪنداسين، پوءِ ان ئي جيل جي سيڪيورٽي بابت وڏا فيصلا ڪنداسين، انهن قيدين جي منتقلي بعد وڏن جيلن ۾ لڳل جيمر هٽائي ڇڏينداسين.

ڪراچي: جيلن جي ڀر ۾ لاڳيتو جيمر حڪمران جماعت جي قيدين لاءِ ڏکياين جو ڪارڻ بڻيل آهن. شرجيل ميمڻ سميت پيپيلزپارٽي حامي قيدي پارٽي اڳواڻن آڏو شڪايتون ڪندا رهيا آهن ته جيمرز هجڻ سبب رابطو ڪٽيل رهي ٿو. ذريعن موجب جيمر جڏهن نه هئا ته شرجيل ميمڻ سميت پيپلزپارٽي سميت مختلف پارٽين جا قيدي اڳواڻ جيل اندر موبائل فون ذريعي مختلف ماڻهن سان رابطي ۾ هوندا هئا. جيڪي هاڻي رابطو بند ٿيڻ سبب پريشان آهن.

ڪراچي (رپورٽ: دودو چانڊيو) سنڌ سرڪار 5 سال گذرڻ باوجود جيلن اندر سڌارا آڻڻ واري منصوبي کي مڪمل ڪري نه سگهي، خطرناڪ قيدين هٿان جيلن کي ٽوڙڻ ۽ ڏوهاري سرگرمين جا اڏا ٿيڻ کان بچائڻ لاءِ ڪيميرائن ۽ جيمر لڳائڻ وارو منصوبو به مڪمل نه ٿي سگهيو، جيلن جي ڀر ۾ رهندڙ لکين ماڻهن لاءِ ڪيترن سالن تائين مشڪلاتون پيدا ڪرڻ بعد سرڪار رڳو جيمر هٽائڻ لاءِ راضي ٿي آهي. سنڌ سرڪار 2013ع ۾ سنڌ اندر سمورن وڏن سينٽرل جيلن ۾ خطرناڪ قيدين جي سرگرمين کي روڪڻ، جيل ٽٽڻ کان بچائڻ ۽ جيلن مان خطرناڪ قيدين هٿان دهشتگردي جا منصوبا ٿيڻ کان بچائڻ لاءِ 88 ڪروڙ رپين جي لاڳت سان ڪراچي، سکر، حيدرآباد، لاڙڪاڻو ۽ خيرپور جيلن ۾ سي سي ٽي وي ڪيمرائون ۽ 90 ڪروڙ رپين جي لاڳت سان جيمر لڳائڻ جي منصوبي جو اعلان ڪيو هو، ان منصوبي جي اعلان کان هن وقت تائين صرف 25 ڪروڙ رپيا خرچ ڪري ڪراچي ۽ حيدرآباد ۾ سي سي ٽي وي ڪميرائون لڳايون ويون، باقي جيلن ۾ ان منصوبي تي عمل نه ٿي سگهيو. اهڙي ريت ڪراچي ۽ حيدرآباد سينٽرل جيلن ۾ جيڪي جيمر لڳايا ويا، اهي ڏوهاري سرگرمين کي روڪڻ لاءِ ڪي لاڀائتا ته ثابت نه ٿي سگهيا پر ٻنهي جيلن جي ڀر ۾ رهندڙ لکين ماڻهن لاءِ مشڪلاتن جو سبب بڻجي ويا. ڪراچي سينٽرل جيل جي ڀر ۾ جمشيد ڪوارٽر، پي آءِ بي، نيو ٽائون، دهلي ڪالوني، ڪشمير روڊ، پنهور ڳوٺ، نيو ايم اي جناح روڊ جي مختلف علائقن ۾ 10 لک کان وڌيڪ آبادي موبائيل نيٽ ورڪ کان محروم ٿي وئي، جنهن ڪري نه صرف انهن علائقن ۾ ڪاروباري سرگرميون متاثر ٿيون پر وڏي انگ ۾ لڏ پلاڻ ٿي، ويتر انهن علائقن ۾ ماڻهن مسواڙ تي گهر وٺڻ به بند ڪري ڇڏيا، جنهن ڪري ڪراچي سينٽرل جيل جي چئني پاسن کان اڌ ڪلو ميٽر جي علائقن ۾ موبائيل جا دڪان ۽ اسٽيٽ ايجنسيون به بند ٿي ويون. ”پنهنجي اخبار“ پاران علائقي ۾ وڃي ورتل ڄاڻ دوران دهلي ڪالوني جي رهواسين ٻڌايو ته صرف دهلي ڪالوني جي 10 گهٽين مان 50 کان وڌيڪ ماڻهن 5 سالن ۾ جيمرز جي ڪري پنهنجا گهر وڪرو ڪيا، ساڳئي طرح پير الاهي بخش ڪالوني جون جيل جي ڀر واريون 8 گهٽيون ساڳي عذاب ۾ مبتلا آهن. حيدرآباد سينٽرل جيل ۾ به جيمر لڳڻ سبب سرفراز ڪالوني، مبارڪ ڪالوني، صحافي ڪالوني، ڪلهوڙا ڪالوني ۽ ٻين علائقن جا لکين رهواسي پريشان آهن، سرڪار ڪروڙين رپيا خرچ ڪرڻ باوجود جيلن کي محفوظ ته نه بڻائي سگهي پر جيلن جي ڀر ۾ رهندڙ رهواسين لاءِ تڪليفون ئي پيدا ڪري سگهي، آخرڪار هن منصوبي کي مڪمل ٿيڻ کان اڳ ئي سرڪار فيصلو ڪيو آهي ته جيمر هٽايا ويندا.

ڪراچي: آڳاٽا آثار ارڙهين ترميم کان اڳ وفاق حوالي هجڻ سبب صوبي جي آثارن جي سار سنڀال لاءِ رڳو 2 لک رپيا ڏنا ويندا هئا. آرڪائيو کاتي جي ذريعن موجب ته ارڙهين ترميم کان اڳ سنڌ جي سموري قديم آثارن لاءِ وفاقي سرڪار کِل جوڳي رقم ڏيندي رهي. 2 لک روپيا بجيٽ رکي ويندي هئي. جنهن سان آڳاٽي آثارن جي ذري برابر به سنڀال نه ٿي سگھندي هئي. ارڙهين ترميم بعد قديم آثار سنڌ سرڪار حوالي ٿيڻ باوجود 72 کان مٿي تاريخي ڪردارن جون قبرون، مزارون ۽ يادگار سنڌ سرڪار پنهنجي ليکي ۾ ئي ناهن آندا.

ڪراچي: سنڌ حڪومت سرڪاري درجو نه هجڻ واري آڳاٽي آثارن تي قانوني طور تي خرچ ڪرڻ جي به پابند ناهي! ڄاڻايل آڳاٽا آثار  قديم آثارن واري کاتي ۾ شامل نه ٿيڻ جي صورت ۾ ايندڙ نسلون مزاحمت، محبت، بادشاهي، مذهبي ڪردارن ۽ پيار، امن، حقن لاءِ جاکوڙ ڪرڻ سميت انسانيت ذريعي  پاڻ مڃرائيندڙ شخصيتن کي سُڃاڻي ئي نه سگھنديون. جيتوڻيڪ شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو، مورڙو ميربحر سميت ٻين ڪيترن ئي ڪردارن کي نصاب تان مٽايو ويو آهي. پر سياحت، ثقافت ۽ قديمي آثارن واري کاتي جي بي ڌياني سبب ڄاڻايل ڪردار تاريخ تان به مٽجي وڃڻ جو خدشو آهي

ڪراچي: ڪراچي جون 3 هزار قديم عمارتون به قومي ورثي ۾ شامل ناهن، ان حوالي سان ناليواري تحقيقدان گُل حسن ڪلمتي “پنهنجي اخبار” سان ڳالهائيندي چيو آهي ته صرف ڪراچي جي ضلعي ملير ۽ اولهه ٻهراڙيءَ ۾ 105 قديم قبرون، مزارون ۽ يادگار آهن. جڏهن ته 3 هزار کان 3500 تائين قديم عمارتون آهن. جيڪي قومي ورثيءَ ۾ شامل ٿيڻ گھرجن. پر معاملو عدالت ۾ هجڻ سبب قديم عمارتن کي قومي ورثي ۾ شامل ڪرڻ وارو ثقافت ۽ سياحت کاتي جو ڪم رولڙي ۾ پيل آهي.

ڪراچي: ان سلسلي ۾ رابطو ڪرڻ تي ڊائريڪٽر جنرل (ڊي جي ) آرڪائيو منظور ڪناسرو “پنهنجي اخبار سان ڳالهائيندي چيو آهي ته آڳاٽي آثارن کي قومي ورثي ۾ شامل ڪرڻ لاءِ ٽيڪنيڪل ٽيم پاران سروي جو ڪم هلندڙ آهي. مورڙو ميربحر، مائي ڪلاچي، جنرل هوش محمد سنڌي سميت ٻين آڳاٽيءَ آثارن کي قومي ورثي ۾ شامل ڪيو ويندو. هن چيو ته قومي ورثي ۾ جيڪي آثار قومي ورثي ۾ شامل ناهن انهن تي سرڪاري خرچ نه ٿا ڪري سگھون.

ڪراچي: سنڌ جي 72 کان وڌيڪ قديم ماڳن کي سرڪاري سطح تي قديم آثارن جو درجو نه مليو، نصاب ۾ شامل ڪيئي تاريخي ماڳن کي سنڌ حڪومت سرڪاري طور قبولڻ لاءِ تيار ئي ناهي! قلندر شهباز جي مزار، شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو، مورڙو ميربحر، اروڙ مسجد، جوهن جيڪب هائوس، هالا حويلي سميت ٻيا آڳاٽا آثار سياحت کي هٿيءَ وٺرائيندڙ کاتي کي نظر ئي نه آيا. ان حوالي سان گڏ ڪيل ڄاڻ موجب سنڌ جي سياحتي ماڳن کي هٿيءَ  وٺرائڻ واري اداري سياحت پاران لڳ ڀڳ سنڌ جي ان سمورن آڳاٽن ۽ تاريخي ماڳن کي سرڪاري طرح قبول ڪرڻ ۽ قديم آثارن ۾ شامل نه ڪيو ويو آهي. جنهن سبب آڳاٽن ماڳن جو وجود ئي خطري ۾ پئجي ويو آهي. ڪراچي ۾ منگھر مڇ کان ڀائرن کي بچائيندڙ معذور  مزاحمتي ڪردار موڙو ميربحر، مائي ڪلاچي جي قبر، ٺٽي ضلعي ۾ درگاھ درسواريو ۽ قبرستان، پير پٺو قبرستان، گجو قبرستان، شاھ حسين درگاھ، پليجاڻي قبرستان، حيدر شاھ جو قبرستان، جاتي مندر، اڏيرو لال، حضرت شيخ ترابي قبرستان ۽ درگاھ، حضرت شيخ حالي (مندر ۽ قبرستان)، جوکيا قبرستان (اُٺن جي کوڙي)، محمد هاشم ٺٽويءَ، ضلعي بدين ۾ شاھ عبدالمجيد جي درگاھ، درگاھ حضرت محمد اسماعيل، شاھ محمد جي درگاھ، دودي سومري جو مقبرو، چنيسر جي قبر، ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ جامع مسجد، نامعلوم قديم قبرون، هالا حويلي، اسماعيل شاھ بخاري جو مقبرو، ابراهيم شاھ جو مقبرو ضلعي سانگھڙ ۾ سانگھڙ قبرستان، جامع مسجد سوئي ڪنڊر ضلعي ڄامشوري ۾ برفت قبرستان جي مسجد، عزت خان برفت جو مقبرو، بخاريا مسجد، جنرل هوش محمد شيدي، لڪي شاھ صدر جي مزار، ضلعي خيرپور ميرس ۾ بارا دڙي، جھانگوخان شير جو مقبرو، سچل سرمست جي مزار، داد شهيد بادشاھ جي درگاھ ضلعي جيڪب آباد ۾ جوهن جيڪب قبرستان ۾ نامعلوم مقبرو، جوهن جيڪب جو قبرستان، وڪٽوريا ڪلاڪ ٽاور ضلعي مٽياري ۾ مير تاج محمد جو مقبرو، بجار خان ٽالپر (وڏو) جو مقبرو، مير صوبيدار ۽ مير بهرام علي خان جو مقبرو، مائي خيري جو مقبرو ضلعي سکر ۾ اروڙ مسجد، ايوب برج، حُرن جي جيل ضلعي دادو ۾ قلندر شهباز جي مزار، جوهي مندر، اروڙا مقام، راوت فقير جو مقبرو ضلعي ٽنڊو محمد خان ۾ صوفي شاھ عنايت شهيد، شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو سميت مختلف ضلعن ۾ 72 کان مٿي آڳاٽا ماڳ آهن جيڪي سرڪاري طور سياحت واري کاتي ۾ شامل نه هجڻ ۽ بي ڌياني سبب خطري هيٺ آهن. جڏهن ته ڄاڻايل آڳاٽن ماڳن مان شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو، سچل سرمست، دودو سومرو، چنيسر آريسر، جنرل هوش محمد سنڌي نصاب ۾ به شامل رهيا آهن. جن مان ڪيئي نالا نصاب مان نڪري وڃڻ ۽ سرڪاري سطح تي قبول نه ٿيڻ سبب ايندڙ نسلن جي ڄاڻ کان رهجي ويندا.