ميرپور ماٿيلو: ريگستاني علائقي جي ڪوھيڙي واري خوبصورت راتين جي حسين لمحن کي روح ۾ لاھڻ لاء ڪي ڪي ماڻھو پـھنجي فيملين کي به گڏ وٺي اچين ٿا. تفريح لاء ايندڙ ماڻهن “پنهنجي اخبار” سان ڳالھائيندي چيو ته اسان خوشنصيب آھيون جو اسان کي ريگستاني علائقو لڳي ٿو ۽ ويجهو به آھي پر سھولتن خاص طور تي روڊن رستن پاڻي ۽ بجلي جي کوٽ سبب مشڪلاتون پيدا ٿين ٿيون، جيڪي مسئلا فوري طور تي حڪومت کي حل ڪرڻ گھرجن جيئن ماڻھو آساني سان پھچي سگهن.

ميرپور ماٿيلو(رپورٽ:مشتاق ميراڻي) گھوٽڪي ضلعي جا بدامني ۽ قبيلائي ڪروڌن کان تنگ ۽ گھٽ ٻوسٽ واري ماحول ۾ رھندڙ ماڻھن سياري جي مند ۾ انڊيا جي سرحد سان لڳندڙ ريگستاني علائقن جو رخ ڪيو آھي، جتي ھو رات جي ٿڌڙي پھر ۾ دنيا جي سڀني مسئلن ۽ گوڙ گمسان کان بي نياز ٿي قدرت جي حسين نظارن کان لطف اندوز ٿين ٿا. ان حوالي سان “پنهنجي اخبار” جي ڪيل سروي موجب ڀارت جي بارڊر سان لڳندڙ گھوٽڪي ضلعي جا ريگستاني علائقا جنهن ۾ نور پير، گابر، سائين ڏنو والي، دلھي واري، موسي’ واري، جت مال فقير، ڪمال پير سميت ٻيا علائقا سياحن جا ڪٽڪ پھچڻ ڪري توجه جا مرڪز بڻجي ويا آھن. ڄاڻايل ھنڌن تي سوين ماڻهو ٽولين جي صورت ۾ اڙانگا رستا ڪاٽي اچي ڪجهه گھڙيونگذاري پنهنجي زندگي کي سڪون بخشين ٿا. ريگستاني علائقن جو رخ ڪندڙ پوڙھا پڪا پاڻ سان گڏ کاڌي پيتي ۽ رڌ پچاء جو سامان به آڻين ٿا ۽ ڪڪنگ به پاڻ ڪن ٿا. کائڻ پيئڻ کان فارغ ٿيڻ بعد محفلون مچن ٿيون، پوڙھا باھ جا وڏا مچ ٻاري ان جي چوڌار ويھي ڏور بيت ٻڌائين ٿا جڏھن ته نوجوان طبقو وري راڳ رنگ جي محفلن شعرو شاعري ۽ ميوزڪ تي رقص ڪندوآهي. ڪي وري منچلا واري جي وڏن وڏن دڙن تي گاڏيون ڊوڙائيندي نظر اچن ٿا. سڄي رات ڪچهريون ڪرڻ کان پوء صبح جو ھر ڪو پنهنج ماڳموٽي ٿو. ريگستاني علائقن جو روخ ڪندڙ ماڻهن “پنهنجي اخبار” سان ڳالھائيندي چيو ته وڏن وڏن دڙن تي باھ جي مچ تي سرد راتيون گذرڻ دوران ائين محسوس ٿيندو آھي ڄڻ محبوب جي ڀاڪرن ۾ ھجون. ڏھرڪي جي رھواسين خليل سومرو ۽ علي سميجو چيو ته گھوٽڪي ضلعي ۾ ڪا به اھڙو تفريحي پوائنٽ ناھي تنھنڪري اڪثر ماڻھو ريگستان جو رخ ڪن ٿا ۽ ھاڻي اھو سلسلو وڌندو پيو وڃي. ميرپور ماٿيلو واسي عبدالعلي پتافي ۽ سعيد احمد بوزدار چيو ته رات جي سانت ۾ ريگستان ۾ وقت گذرڻ دوران ا ئين محسوس ٿيندو آھي ڄڻ ته جنت جي وادي ۾ ھجون. ٻي پاسي ريگستاني علائقن ۾ رھندڙ ۽ ميزباني ڪندڙ راجو خان مھر، مرتضي’ لنڊ، احسان لنڊ ۽ ٻين چيو ته اڳ تمام گھٽ شھري ماڻھو ريگستاني علائقن ڏانهن ايندا ھئا پر ھاڻي ماڻهن جو تعداد تيزي سان وڌي رھيو آھي، ھو پاڻ مرادو اچي ديرا ھڻي محفلون مچائين ٿا.

ڳڙهي خيرو(ن پ ا) ڳڙهي خيرو ۾ زمين ۽ پلاٽ جي مالڪي تان سيد ۽ بليدي برادري جي ٻن ڌرين ۾ شروع ٿيل تڪرار نيٺ نبري ويو. سڳوٺ امير آباد ۾ چڱي مڙس مير باز بروهي جي سرپئچي هيٺ نبيرو ٿيو، جنهن دوران سيد خير شاھ ۽ مير اسلم خان بليدي جون ڳالهيون ٻڌيون ويون. سرپئنچ ڳالهيون ٻڌڻ تڪراري پلاٽ ۽ زمين بليدي برادري کي ڏئي ڇڏي، جڏهن ته سيد برادري کي مدرسي لاءِ زمين ڏني وئي.

حيدرآباد ( ن پ ا) عوامي جهموري پارٽي جا مرڪزي عهديدار چونڊيا ويا آهن، وشنو مل پارٽي جو صدر چونڊجي ويو آهي.حيدرآباد ۾ عوامي جمهوري پارٽي جو ڪنوينشن ٿيو، جنهن ۾ پارٽي جي مرڪزي عهديدارن جي چونڊ ڪئي وئي، ڪنوينشن دوران وشنو مل کي صدر پارٽي جو صدر چونڊيو ويو.سيد لعل شاه ۽ لال محمد چانڊيو کي نائب صدر، خادم حسين ٽالپر کي جنرل سيڪريٽري، نظير بانو لاشاري کي جوائنٽ سيڪريٽري، ڪليم ملڪ کي خزانچي چونڊيو ويو، ظهور احمد کوسو رابطه سيڪريٽري ۽ نظير قريشي کي آفيس سيڪريٽري طور چونڊيو ويو آهي.ڪنوينشن ۾ نورنبي راهوجو کي تعليمي سيڪريٽري، منظور احمد کوسو کي ليگل ايڊ اينڊ هيومن رائٽس سيڪريٽري ۽ ارشاد سومرو کي ثقافتي سيڪريٽري طور  چونڊيو ويو، عوامي جمهوري پارٽي جا سمورا نوان عهديدار بنا مقابلي چونڊيا ويا.

ٽنڊوالهيار(ن پنهنجي اخبار) ٽنڊو الهيار ۾ پورهيت بااثر خلاف احتجاج ڪندي الزام مڙهيو آهي ته سندس مئٽرڪ جي شاگرد پٽ کي کنڀي اغوا ڪيو ويو آهي. خواجا  ڳوٺ  جي رهواسي ڪانجي ڀيل پريس ڪلب پهچي دانهيو ته بااثر ڀورو ڀيل منهنجي پٽ ڪيلاش ڀيل کي گهران وٺي اغوا ڪرائي ڇڏيو آهي. هن دانهيو ته ايس ايس پي ٽنڊوالهيار کي بااثر خلاف درخواستون ڏنيون آهن، پر ڪا ڪارروائي نه ٿي سگهي آهي. پورهيت مطالبو ڪيو ته بااثر خلاف ڪارروائي ڪري سندس پٽ بازياب ڪرايو وڃي.

ميهڙ (ن پ ا)ميهڙ لڳ 12 ڏينهن اڳُ 11 جوابدار هٿان قتل ٿيل مقتول اعجاز نوناري جا جوابدار گرفتار نه ٿيا گهر ۾ ڪُهرام متل ميڊيڪل به جاري نه ٿيو سنڌ نيشنل تحريڪ جي چيئرمين اشرف نوناري مقتول جي وارثن وٽ پهتو ايس اين ٽي۽ آل سنڌ نوناري ويلفيئر پاران 28 ڊسمبر تي سڄي سنڌ ۾ احتجاج ڪرڻ جو اعلان ڪيو ويو.

ميھڙ (ن پ ا)ميهڙ انڊس هاء وي بريدارو اسٽاپ ڀرسان تيز رفتار مسافر بس جو موٽر سائيڪل کي پويان ٽڪر لڳڻ سبب نوجوان نديم ٻگهيو, سندس زال سومل ٻگهيو ۽ ماء مسمات ذواليخان ٻگهيو سخت زخمي ٿي پيا. روڊ حادثي ۾ زخمي ٿيل ٽئين ڄڻن کي تعلقي اسپتال ميهڙ علاج لاء آندو ويو جتي مسمات ذواليخان ٻگهيو جي حالت ڳڻتي جوڳي هجڻ سبب کيس وڌيڪ علاج لاء لاڙڪاڻو اسپتال نيو ويو.

لاڙڪاڻو(بيورو رپورٽ)عوامي تحريڪ ۽ سنڌياڻي تحريڪ طرفان سنڌو درياهه تي ڊيمون ٺاهڻ ۽ ڌارين جي آبادڪاري توڙي کين سڃاڻپ ڪارڊ ٺاهي ڏيڻ خلاف لڳايل ٽن ڏينهن واري بک هڙتال پڄاڻي تي پهتي. آخري ڏينهن تي سنڌياڻي تحريڪ ۽ عوامي تحريڪ جي ڪارڪنن سميت عوامي تحريڪ جي مرڪزي صدر ڊاڪٽر رسول بخش خاصخيلي، مرڪزي جنرل سيڪريٽري نور احمد ڪاتيار، عوامي تحريڪ جي مرڪزي نائب صدر سرتاج احمد چانڊيو، سنڌياڻي تحريڪ جي مرڪزي صدر حسنه راهوجو، مرڪزي جنرل سيڪريٽري مريم گوپانگ، سنڌي شاگرد تحريڪ جي مرڪزي آرگنائيزر ايڊووڪيٽ راحيل ڀٽو، سجاڳ ٻار تحريڪ جي مرڪزي نائب صدر علي احمد وڪو، مرڪزي اڳواڻن لال جروار، ايڊوڪيٽ جي اين کوسو، مهراڻ سنڌي، ايدووڪيٽ حاڪم جتوئي، مهراڻ درس۽ ٻين پڻ وڏي انگ ۾ شرڪت ڪئي.

اسلام ڪوٽ ( ن پ ا ) عدالت جي حڪم تي اسلام ڪوٽ ۾ حد دخلين خلاف روينيو انتظاميه پاران اڄ کان باقائدي آپريشن شروع ڪيو ويندو.
،اۡنهي سلسلي ۾ ڊپٽي ڪمشنر ٿرپارڪر آصف جميل جي پاران رهواسين جي آگاهي لاء لائوڊ اسپيڪر تي ڊنڍورو به ڏياريو ويو،۽ آخري وارننگ ڏيندي چيو ويو آهي ته انتظاميه پاران لڳايل نشانن اندر ايندڙ حد دخلين کي پنهنجو پاڻ هٽايو وڃي،ٻي صورت ۾ اڄ آپريشن شروع ڪيو ويندو،جڏهن ته آپريشن جون تياريون به مڪمل ڪيون ويون آهن،جنهن لاء هيوي مشينري به پهچي ويئي آهي،جنهن بعد رهواسين ۾ خوف حراس ڇانئجي ويو آهي،ٻڌايو وڃي ٿو ته روينيو انتظاميه پاران باء پاس روڊ جي سينٽر جي ٻنهي طرفن کان 110 فوٽ ايريا خالي ڪرائڻ لاء نشان لڳائڻ بعد ايريا اندر وڏي عرصي کان رهندڙ ڪافي ماڻهن جا گهر اچڻ سبب رهواسي پريشاني ۾ مبتلا ٿي ويا آهن،چيو وڃي ٿو ڪيترن ئي ماڻهن ته تازو انهي ايريا ۾ مهانگي اگھ تي پلاٽ خريد ڪري اۡنهي ۾ جڳهئيون ٺهرائيون آهن،جيڪي به آپريشن هيٺ اچي رهيا آهن، شهر جي مين روڊ تي روينيو انتظاميه پاران نشان لڳائڻ بعد واپارين پاران نقصان کان بچڻ لاء وڏي پئماني تي پنهنجي مدد پاڻ تحت دۡڪانن جي اڳيان ٺهيل ڇاپرا ۽ ٿلها هٽائڻ وارو ڪم تيزي سان جاري هو،واپاري ڏينهن رات مزدور لڳائي ڇاپرا ڊاهي رهيا هئا،جيئن اڄ کان شروع ٿيندڙ آپريشن دوران دڪانن کي نقصان کان بچائي سگهن،هوڏانهن انهي سلسلي ۾ رابطي تي مختيارڪار عبدالغفار لاکير ٻڌايو ته آپريشن باقائدي اڄ کان شيڊيول موجب شروع ڪيو ويندو،اسان کي آپريشن ۾ تبديلي جي حوالي سان اڃان تائين اسان کي ڪا به نئين هدايت نه ملي آهي،اگر ملي ته ڏسبو،في الحال مليل هدايتن تي عمل ڪندي آپريشن شيڊيول موجب اڄ کان شروع ڪنداسين.

ڪراچي: آڳاٽا آثار ارڙهين ترميم کان اڳ وفاق حوالي هجڻ سبب صوبي جي آثارن جي سار سنڀال لاءِ رڳو 2 لک رپيا ڏنا ويندا هئا. آرڪائيو کاتي جي ذريعن موجب ته ارڙهين ترميم کان اڳ سنڌ جي سموري قديم آثارن لاءِ وفاقي سرڪار کِل جوڳي رقم ڏيندي رهي. 2 لک روپيا بجيٽ رکي ويندي هئي. جنهن سان آڳاٽي آثارن جي ذري برابر به سنڀال نه ٿي سگھندي هئي. ارڙهين ترميم بعد قديم آثار سنڌ سرڪار حوالي ٿيڻ باوجود 72 کان مٿي تاريخي ڪردارن جون قبرون، مزارون ۽ يادگار سنڌ سرڪار پنهنجي ليکي ۾ ئي ناهن آندا.

ڪراچي: سنڌ حڪومت سرڪاري درجو نه هجڻ واري آڳاٽي آثارن تي قانوني طور تي خرچ ڪرڻ جي به پابند ناهي! ڄاڻايل آڳاٽا آثار  قديم آثارن واري کاتي ۾ شامل نه ٿيڻ جي صورت ۾ ايندڙ نسلون مزاحمت، محبت، بادشاهي، مذهبي ڪردارن ۽ پيار، امن، حقن لاءِ جاکوڙ ڪرڻ سميت انسانيت ذريعي  پاڻ مڃرائيندڙ شخصيتن کي سُڃاڻي ئي نه سگھنديون. جيتوڻيڪ شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو، مورڙو ميربحر سميت ٻين ڪيترن ئي ڪردارن کي نصاب تان مٽايو ويو آهي. پر سياحت، ثقافت ۽ قديمي آثارن واري کاتي جي بي ڌياني سبب ڄاڻايل ڪردار تاريخ تان به مٽجي وڃڻ جو خدشو آهي

ڪراچي: ڪراچي جون 3 هزار قديم عمارتون به قومي ورثي ۾ شامل ناهن، ان حوالي سان ناليواري تحقيقدان گُل حسن ڪلمتي “پنهنجي اخبار” سان ڳالهائيندي چيو آهي ته صرف ڪراچي جي ضلعي ملير ۽ اولهه ٻهراڙيءَ ۾ 105 قديم قبرون، مزارون ۽ يادگار آهن. جڏهن ته 3 هزار کان 3500 تائين قديم عمارتون آهن. جيڪي قومي ورثيءَ ۾ شامل ٿيڻ گھرجن. پر معاملو عدالت ۾ هجڻ سبب قديم عمارتن کي قومي ورثي ۾ شامل ڪرڻ وارو ثقافت ۽ سياحت کاتي جو ڪم رولڙي ۾ پيل آهي.

ڪراچي: ان سلسلي ۾ رابطو ڪرڻ تي ڊائريڪٽر جنرل (ڊي جي ) آرڪائيو منظور ڪناسرو “پنهنجي اخبار سان ڳالهائيندي چيو آهي ته آڳاٽي آثارن کي قومي ورثي ۾ شامل ڪرڻ لاءِ ٽيڪنيڪل ٽيم پاران سروي جو ڪم هلندڙ آهي. مورڙو ميربحر، مائي ڪلاچي، جنرل هوش محمد سنڌي سميت ٻين آڳاٽيءَ آثارن کي قومي ورثي ۾ شامل ڪيو ويندو. هن چيو ته قومي ورثي ۾ جيڪي آثار قومي ورثي ۾ شامل ناهن انهن تي سرڪاري خرچ نه ٿا ڪري سگھون.

ڪراچي: سنڌ جي 72 کان وڌيڪ قديم ماڳن کي سرڪاري سطح تي قديم آثارن جو درجو نه مليو، نصاب ۾ شامل ڪيئي تاريخي ماڳن کي سنڌ حڪومت سرڪاري طور قبولڻ لاءِ تيار ئي ناهي! قلندر شهباز جي مزار، شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو، مورڙو ميربحر، اروڙ مسجد، جوهن جيڪب هائوس، هالا حويلي سميت ٻيا آڳاٽا آثار سياحت کي هٿيءَ وٺرائيندڙ کاتي کي نظر ئي نه آيا. ان حوالي سان گڏ ڪيل ڄاڻ موجب سنڌ جي سياحتي ماڳن کي هٿيءَ  وٺرائڻ واري اداري سياحت پاران لڳ ڀڳ سنڌ جي ان سمورن آڳاٽن ۽ تاريخي ماڳن کي سرڪاري طرح قبول ڪرڻ ۽ قديم آثارن ۾ شامل نه ڪيو ويو آهي. جنهن سبب آڳاٽن ماڳن جو وجود ئي خطري ۾ پئجي ويو آهي. ڪراچي ۾ منگھر مڇ کان ڀائرن کي بچائيندڙ معذور  مزاحمتي ڪردار موڙو ميربحر، مائي ڪلاچي جي قبر، ٺٽي ضلعي ۾ درگاھ درسواريو ۽ قبرستان، پير پٺو قبرستان، گجو قبرستان، شاھ حسين درگاھ، پليجاڻي قبرستان، حيدر شاھ جو قبرستان، جاتي مندر، اڏيرو لال، حضرت شيخ ترابي قبرستان ۽ درگاھ، حضرت شيخ حالي (مندر ۽ قبرستان)، جوکيا قبرستان (اُٺن جي کوڙي)، محمد هاشم ٺٽويءَ، ضلعي بدين ۾ شاھ عبدالمجيد جي درگاھ، درگاھ حضرت محمد اسماعيل، شاھ محمد جي درگاھ، دودي سومري جو مقبرو، چنيسر جي قبر، ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ جامع مسجد، نامعلوم قديم قبرون، هالا حويلي، اسماعيل شاھ بخاري جو مقبرو، ابراهيم شاھ جو مقبرو ضلعي سانگھڙ ۾ سانگھڙ قبرستان، جامع مسجد سوئي ڪنڊر ضلعي ڄامشوري ۾ برفت قبرستان جي مسجد، عزت خان برفت جو مقبرو، بخاريا مسجد، جنرل هوش محمد شيدي، لڪي شاھ صدر جي مزار، ضلعي خيرپور ميرس ۾ بارا دڙي، جھانگوخان شير جو مقبرو، سچل سرمست جي مزار، داد شهيد بادشاھ جي درگاھ ضلعي جيڪب آباد ۾ جوهن جيڪب قبرستان ۾ نامعلوم مقبرو، جوهن جيڪب جو قبرستان، وڪٽوريا ڪلاڪ ٽاور ضلعي مٽياري ۾ مير تاج محمد جو مقبرو، بجار خان ٽالپر (وڏو) جو مقبرو، مير صوبيدار ۽ مير بهرام علي خان جو مقبرو، مائي خيري جو مقبرو ضلعي سکر ۾ اروڙ مسجد، ايوب برج، حُرن جي جيل ضلعي دادو ۾ قلندر شهباز جي مزار، جوهي مندر، اروڙا مقام، راوت فقير جو مقبرو ضلعي ٽنڊو محمد خان ۾ صوفي شاھ عنايت شهيد، شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو سميت مختلف ضلعن ۾ 72 کان مٿي آڳاٽا ماڳ آهن جيڪي سرڪاري طور سياحت واري کاتي ۾ شامل نه هجڻ ۽ بي ڌياني سبب خطري هيٺ آهن. جڏهن ته ڄاڻايل آڳاٽن ماڳن مان شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو، سچل سرمست، دودو سومرو، چنيسر آريسر، جنرل هوش محمد سنڌي نصاب ۾ به شامل رهيا آهن. جن مان ڪيئي نالا نصاب مان نڪري وڃڻ ۽ سرڪاري سطح تي قبول نه ٿيڻ سبب ايندڙ نسلن جي ڄاڻ کان رهجي ويندا. 

سکر: مليل ڄاڻ موجب سبزي منڊي وٽ به ٽريفڪ هوندي آهي ۽ بس ٽرمينل وٽ به ان ٽائيم رش هوندي آهي گاڏي کي واقعي واري هنڌ کان سولي روڊ تي پهچڻ ۾ 20 منٽن کان اڌ ڪلاڪ لڳندا آهن. جيڪڏهن سکر باءِ پاس کان به ٻاهر نڪري خيرپور يا گهوٽڪي واري پاسي نڪري ته به 20 کا 25 منٽ لڳي ويندا آهن. پوليس واقعي واري هنڌ ته 20 منٽن ۾ ايس ايس پي سکر جي اڳواڻي ۾ پهتي پر وڏي پيماني تي ناڪابندي نه ٿيڻ سبب ڌاڙيل مغوي کي ڪڍي ويا.