ڄامشورو: ٿاڻي بولا خان جي تڪ تان جنرل سيٽ تان ڪامياب ٿيل ايم پي اي گيانچند ايسراڻيءَ جو چوڻ آهي ته ڪوهستان ۾ برساتون نه پوڻ ڪري وڏي انساني الميي جي جنم وٺڻ جو انديشو آهي. روزاني پنهنجي اخبار سان ڳالهائيندي هن چيو ته اسان لکت ۾ توڙي زباني سنڌ جي وڏي وزير کي سڄي صورتحال کان آگاهه ڪري ڇڏيو آهي جڏھن ته آئون سنڌ اسميبليءَ ۾ پڻ آواز اٿاري چڪو آهيان ۽ هاڻ هڪ دفعو ٻيهر سنڌ اسيمبليءَ جي فلور تي حڪومت آڏو ڪوهستان ۾ ڏڪار واري صورتحال کان آگاهي ڏئي ڪوهستان لاءِ خاص پئڪيج ڏيڻ لاءِ قرارداد پيش ڪندس.

ڄامشورو: ڪوهستان جي سياسي، سماجي اڳواڻ محمد بخش لهراڻي، خادم خاصخيلي، اللھ بخش شيهڻو ۽ ٻين جو چوڻ هو ته ڪڻڪ جو ڪٽو ڏئي ڪوهستان واسين سان جٺ ڪئي وئي مال جو چارو ڪيڏانهن ويو اسان سان واعدا ڪيا ويا ته موبائل اسپتال شروع ڪنداسين گهر گهر ڪڻڪ ڏينداسين پر ٿيو ائين ڪو نه. ڪڻڪ جو سينٽر بولاخان ۾ هو پري پري جا ماڻهو ڀاڙو نه هجڻ ڪري ڪڻڪ لاء پهتا ئي ڪونه، ڪيترن جا نالا لسٽن ۾ ئي نه هئا . ڏڪار سٽيل قرار ڏئي ڪوهستان واسين جي واهر نه ڪري خالي پنهنجا پيٽ ڀريا ويا. هنن چيو ته هر سياري ۾ ڪوهستان ۾ مچ ڪچهريون ٿينديون هيون مورا، سرندا ۽ ٻيا ساز ٻڌبا هئا پر هاڻ ته ڏڪاريل ڏيھ ۾ سڃ پئي واڪا ڪري .هنن مطالبو ڪيو ته ڪوهستان جي ماڻهن جي واهر ڪئي وڃي.

ڄامشورو: برساتون نه پوڻ جي ڪري ڏڪار سٽيل ڏيھ ڪوهستان واسين جي سرڪار ڪابه پرگهور نه لڌي آهي. علائقي جي هڪ لک 45 هزار جي آبادي مان هزارين ماڻهو لڏي ويا آهن. ڪوهستان جا 40 هزار ماڻهو متاثر ٿيا آهن پر انتظاميه صرف 10 هزار ماڻھن کي پنجاھ ڪلو ڪڻڪ ڏئي وڌيڪ امداد بند ڪري ڇڏي آهي. جڏهن ته چوپائي مال جو چارو اڻ لڀ ٿي ويو آهي ۽ اندازي موجب ڪوهستان واسين جو 40 سيڪڙو چوپايو مال بک سبب مري چڪو آهي. تعلقي ٿاڻي بولاخان جون 28 ديهون رني ڪوٽ، ديھ ڀال، ديھ ڪوه تراش، ديھ پوکڻ، ديھ مول، ديھ عارب خان، ديھ باني، ٻٻر بند، اٺ پلاڻ، ٽڪو ٻاڙائي، تونگ، ٻيلي ٺپ، کئيجي، ٻٽاڙو ڪرچات، ديھ ڌماچ ۽ ٻين ديهن سميت مختلف علائقن جا ڏڪار سٽيل ڪوهستاني ڏڪار سبب سخت متاثر آهن. سوين خاندان لڏپلاڻ ڪري دريائي علائقن ۾ رهائش اختيار ڪئي آهي. جڏهن ته ديھ ٻيلي ٺٺ، ديھ ٽڪو بارائڻ مان گبول، باريجا، ڇٽا، سهتا ۽ ٻين برادرين سان تعلق رکندڙ ڪوهستان واسي بلوچستان جي تعلقي دريجي، لسٻيلي ۽ ڪراچي ڏانهن لڏپلاڻ ڪري هليا ويا آهن. ڪوهستان ۾ سخت ڏڪار بعد سنڌ سرڪار جي هدايتن تي ضلعي انتظاميه ڄامشورو پاران ڪوهستان جي متاثر علائقن جي سروي جو ڪم ڪوهستان جي 7 يونين ڪائونسلن ۾ شروع ٿيو جنهن ۾ يوسي تونگ، يوسي موندر خان، يوسي مول، يوسي عارب خان، يوسي سري، يوسي ڌماچ ۽ يوسي احمد خان شامل آهن، سروي مطابق متاثر قرار ڏنل 75 هزار ماڻھن واري رپورٽ به رد ڪري ضلع انتظاميه نادرا جي رپورٽ جي آڌار 10هزار ماڻھن کي متاثر قرار ڏنو. جنهن کانپوءِ ڪوٽڙي جي ڪڻڪ گودام مان 10 هزار ڪڻڪ جون ٻوريون گهرائيون ويون. هيل تائين 9 هزار 8 سو 80 ماڻهن کي ڪڻڪ جا پنجاھ ڪلو وارا ڪٽا ڏنا ويا آهن، باقي 120ڪڻڪ جا ڪٽا ٿاڻي بولاخان جي گودام ۾ پيل آھن. ڪوهستان جي تعلقي ٿاڻي بولاخان کي ڏڪار سٽيل قرار ڏيڻ باوجود انتظاميه متاثر علائقن ۾ هيلٿ موبائل سروس شروع نه ڪئي ۽ نه وري غذائي کوٽ جي شڪار ٻارن کي ڪا طبي امداد ڏني وئي. نه ئي وري ڳورهارين عورتن لاء ڪوهستان ۾ ڪو ويم گهر جڙي سگهيو. بيسڪ هيلٿ سينٽر تونگ، هيلٿ ڊسپينسري ريڪ، هيلٿ ڊيسپينسري مول سميت ڪوهستاني علائقي ٽڪوبارڻ جي هيلٿ سينٽرن ۾ عورتن لاء ليڊي ڊاڪٽرياڻي ۽ ايل ايچ وي به مقرر ناهي ٿي سگهي. جنهن ڪري ڪوهستان جون عورتون ڊليوري دوران مختلف تڪليفن کي منھن ڏئي رهيون آھن. ڪوهستان جي ديھ ٻيلي ٺپ ، ديھ ڀال ، ديھ پوکڻ جي جر جو پاڻي سڪي ويو آھي، جڏهن ته ديھ ٻيلي ۾ جر جو پاڻي کارو هئڻ ڪري پيئڻ جي لائق ناهي جنهن سبب ديھ ٻيلي ٺپ مان 70 سيڪڙو رهواسي لڏپلاڻ ڪري ويا آھن، جڏهن ته ڪوهستان جي جبلن، ويرو جبل، ڪانڀو جبل، کيرٿر جبل، سجاتي جبل، سورجهاڻ جبل، دنبار جبل ۽ ٻين بٺين مان مال جو چارو مڪمل ختم ٿي ويو آھي جنهن جو وڏو سبب 10 سالن کان برسات نه پوڻ آهي.گاھ ختم ٿيڻ ڪري ڪوهستانين جو مال بکن سبب ڏٻرو ٿي ويو آھي گاھ جي کوٽ سبب مالوند ماڻهو چوپايو مال، ٻڪريون، رڍون ۽ ڳئون پاڻ سان گڏڪاهي ويا آهن.

نوشهروفيروز: مورو ۾ گورنمينٽ گرلس پرائمري اسڪول احمد آباد کي پنهنجي مدد تحت پاڻ اسڪول جون ماسترياڻيون هلائي رهيون آهن جڏهن ته اسڪول ۾ بنيادي سهولتن جي کوٽ سبب شاگردياڻين ۽ ماسترياڻين کي سخت مشڪلاتن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. ساڳئي ئي نالي تي قائم بوائز اسڪول کي عمارت به آهي پر چونڊيل نمائندن ۽ تعليم کاتي جي آفيسرن جي عدم دلچسپيءَ سبب گرلس اسڪول عمارت سميت سمورين بنيادي سهولتن کان وانجهيل آهي. اسڪول کي هلائڻ لاءِ اسڪول ۾ مقرر 8 ماسترياڻين پنهنجي مدد پاڻ تحت پاڙي ۾ 6 هزار روپيا مسواڙ تي عمارت ورتي آهي پر ان ۾ سهولتن جي کوٽ آهي. اسڪول ۾ علائقي جون 150 نياڻيون تعليم حاصل ڪري رهيون آهن. پر انهن کي ويهڻ لاءِ فرنيچر نه آهي. جڏهن ته اسڪول ۾ واش روم به نه آهي. ماسترياڻين پنهنجي خرچ سان بليڪ بورڊ ۽ پکا هڻايا آهن ۽ باقي سامان به پنهنجي مدد پاڻ تحت خريد ڪري اسڪول ۾ نياڻين کي تعليم جهڙي زيور سان نوازينديون رهن ٿيون. علائقي واسي سڪندر جروار ٻڌايو ته علائقي وارن چونڊيل نمائندن ۽ تعليم کاتي جي آفيسرن کي اسڪول بابت لکت ۾ درخواستون ڏنيون آهن پر ڪير به نياڻين جي اسڪول ڏانهن توجهه ڏيڻ لاءِ تيار ناهي. اسڪول جي هيڊ ماسترياڻي ايس نسيم ميمڻ ٻڌايو ته اسڪول جي عمارت لاءِ تمام گهڻيون ڪوششون ورتيون آهن پر ڪٿان به ڪا موٽ نه ٿي ملي. هن چيو ته بنا فرنيچر ۽ سهولتن جي اسڪول هلائڻ ڏکيو ڪم آهي پر نياڻين جي تعليم متاثر ٿيڻ نه ڏني آهي. تعلقه ايجوڪيشن آفيسر گرلس مورو عبيد عباسي ٻڌايو ته واقعي گرلس اسڪول احمد آباد ۾ بنيادي سهولتن جي کوٽ آهي. ذاتي ڪوششون وٺي نياڻين جي ويهڻ لاءِ مان بئنچون هٿ ڪري ڏيندس جڏهن ته اسڪول کي بوائز اسڪول جي عمارت ۾ شام واري شفٽ ۾ منتقل ڪرڻ لاءِ پڻ ڪوششون وٺندس ڇاڪاڻ ته ٻئي اسڪول ۾ منتقل ڪرڻ منهنجي اختيار ۾ ناهي. ان ڪري درخواست ڊي او ڏانهن موڪلبي جيڪو اسڪول جي منتقلي جي اجازت ڏئي سگهي ٿو. 

سکر(بيورو رپورٽ) روهڙي واسي جيالي جو مالي مدد جي لاءِ پنهنجي خاندان سميت پريس ڪلب آڏو احتجاج، پيپلز پارٽي جي چيئرمين ۽ عهديدارن کان مدد جي اپيل. اِن ڏس ۾ روهڙي جي لونگ ڀٽي واري علائقي جي رهواسي پ پ جي جيالي اياز سومرو پنهن جي گهرواري مسمات امام زادي، ڌيءَ علينا، عليشا ۽ پٽن آذان ۽ علي رضا سان گڏجي پريس ڪلب پهچي پيپلز پارٽي جي چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري ۽ پ پ جي عهديدارن کان مالي مدد جي اپيل ڪندي چيو آهي ته سندس والد علي حسن سومرو شهيد ذوالفقار علي ڀٽو جو ساٿي رهيو آهي ۽ اسان جو پورو خاندان پ پ جو جيال رهيو آهي، اسان انتهائي غريب آهيون ڪرائي جي گهر ۾ رهندڙ آهيون پورهيو ڪري پنهنجي خاندان جو وڏي مشڪل سان پيٽ پاليندو آهي تنهن ڪري پارٽي اختياريون نوٽيس وٺي کين مالي مدد ڪن.

ڍورونارو)ن پ ا)ڍورونارو ويجھو مولابخش موڙ لڳ غلام شبير راجڙ جي زرعي زمين ۾ ھلندڙ پاڻي واري واٽر ۾ 26 ورھين جو نوجوان حافظ محمد ياسين ولد قائم راڄڙ ويٺل ڳوٺ غلام محمد راجڙ جو لاش مليو آھي.مائٽن جو چوڻ آھي ته فوتي کي مرگھي جي بيماري ھئي، مرگھي جو دورو اچڻ جي ڪري واٽر ۾ ڪري فوت ٿيو آھي.

ڀٽ شاهه (ن پ ا) حضرت شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي نگري ڀٽ شاهه ۾ يارهين شريف جي سلسلي ۾ محفل منعقد ڪئي وئي، جنهن ۾ حضرت پير سيد گل احمد شاهه جيلاني آف درگاهه سوهو شريف خيرپور خاص مهمان طور شريڪ ٿيو. نعت خوانن اختر حسين عطاري، علاما نالي مٺو، سيد ظهير حسين شاهه، محمد زمان عطاري ۽ ٻين نعتون ٻڌائي محفل ۾ آيل جو ايمان تازو ڪيو.محفل ۾ درگاهه ڀٽائي جي پيش امام سيد ڪاظم علي شاهه، حافظ محمد توفيق عطاري، مختيار احمد پنهور، مستقيم احمد سمون، مولوي رستم بليدي، اشفاق احمد بليدي، لالا خير محمد راهو، ڊاڪٽر ڪامران ٿهيم سميت ٻين چيو ته جيڪڏهن سچي دل سان محبوب کي ياد ڪنداسين تـ ٻيڙا پار ٿي ويندا.

ٺل(ن پ ا)ٺل لڳ مير پور ٻرڙو ٿاڻي جي حد لال ڀٽي اسٽاپ تي هوٽل تي ويٺل مهر ۽ بنگلاڻي برادري جي نوجوانن جو پاڻ ۾ معمولي ڳالهه تان جهيڙو ٿي پيو جنهن ۾ لٺيون ،سروٽا ۽ سريا لڳڻ سبب ٻنهي برادرين جا غلام حسين، فاروق، عبدالرحيم، امداد ،نواز، شاهد، جاويد، بهاول، عبدالحق ،گل محمد، شاهد، رحيم بخش، نديم، گهرام، سليم ۽ نور حسن سميت 25 ڄڻا زخمي ٿي پيا جڏهن ته جهيڙي دوران پوليس موجود هجڻ باوجود خاموش تماشائي بڻيل رهي بعد ۾ ٻين برادرين جي عورتن ۽ مردن ڪلام پاڪ وچ تي آڻي جهيڙي کي ختم ڪرايو جڏهن ته زخمين کي ٺل مير پور ۽ مبارڪپور جي اسپتالن ۾ نيو ويوآھي جڏهن ته علائقي ۾ ڇڪتاڻ واري صورتحال ٻڌائي وڃي ٿي

نوابشاهه(ن پ ا) نوابشاهه ۾ آبادگارن اسڪارپ عملدارن خلاف احتجاجي مظاهرو ڪيو. آبادگارن سياڻو ڏاھري، ابراهيم، احمد نواز ابڙو ۽ ٻين جي اڳواڻي ۾ پريس ڪلب آڏو احتجاجي مظاهرو ڪيو، جنهن دوران نعريبازي ڪئي وئي. ان موقعي تي آبادگارن دانهيو ته دولتپور سم نالو روھڙي ڪئنال جي اولهندي پاسي سان گڏوگڏ يوسف ڏاھري موري تائين ٺھيل آھي، ڪامورن جي نااھلي سبب سم نالي جو ڪم اڌ ۾ رهجي ويو ۽ گندگي پاڻي سان ڀرجي ويو آهي. نالي جو زهريلو پاڻي ڇوڙ ٿيڻ سبب زمينون غير آباد ٿي رهيون آهن، نوٽيس ورتو وڃي.

خيرپور(رپورٽ: عرفان ڦلپوٽو) ڪراچي جي علائقي شاهراهه فيصل تي پوليس ۽ ڦورن وچ ۾ فائرنگ جي نتيجي ۾ ڪنب واسي پورهيت اشرف علي مهراڻي گولي لڳڻ سبب زخمي ٿي پيو هو. زخمي پورهيت کي اسپتال منتقل ڪيو ويو، جتي ڊاڪٽرن هفتو علاج کانپوءِ کيس فارغ ڪري ڇڏيو آهي. پورهيت گهمڻ ڦرڻ کان لاچار ٿي ويو آهي. پورهيت پنهنجي اخبار کي ٻڌايو ته مان شاهراهه فيصل تان گذري رهيو هئس ته پوليس ۽ ڦورن وچ ۾ فائرنگ ٿي پئي، جنهن دوران مونکي پٺيان گولي لڳي وئي. پورهيت مطالبو ڪيو آهي ته سندس مالي سهائتا ڪئي وڃي.

وارهه (ن پ ا) وارهه ۾ زمين تي قبضي خلاف ڳوٺاڻي احتجاج ڪيو. ڳوٺ کورو بروهي واسي محمد قاسم بروهي دانهيو ته ديهه مڱڻيجا ۾ بااثر چار ايڪڙ زمين تي قبضو ڪري ورتو آهي، جڏهن ته قتل ڪرڻ جون ڌمڪيون به ڏنيون پيون وڃن. هن مطالبو ڪيو ته زمين تان قبضو ختم ڪري بااثر خلاف ڪارروائي ڪئي وڃي.

ٺل: فضيلا جي سرڪي جي بازيابي لاءِ پوري ضلعي جيدڪب آباد جا شهر هڪ ڏينهن لاءِ احتجاج طور بند ڪيا ويا فضيلا سرڪي جي والده قومي اڳواڻن ۽ قوم پرست اڳواڻن وٽ وڃي دانهيو پر هنن به صرف آسرن کان علاوه ڪجهه نه ڪيو.

ٺل: فضيلا سرڪي جي والدين عبدالرزاق سرڪي ۽ سڪينا سرڪي ٻڌايو ته اسان جا قبائلي سردار فضيلا جي بازيابي ۾رڪاوٽ آهن هنن چيو ته سپريم ڪورٽ جي اڳوڻي چيف جسٽس ۽ پوليس جي اعليٰ عملدارن کي اسان واضع ڪيو هو ته فضيلا ڪيس ۾ گهربل جوابدار قادر بخش سرڪي، ڪريم بخش سرڪي، يعقوب تيغاڻي ۽ ٻين جي سرپرستي قبائلي سردار ڪري رهيا آهن ڪيس ۾ گهربل جوابدارن جون ضمانتون جنهن ڪرايون انهن کي گرفتار ڪيو ته فضيلا بازياب ٿي ويندي پر هر ڀيري فضيلا سياسي مصلحت جو شڪار ٿي ٿي وڃي ۽ اسان رڙندا رهون ٿا.

ٺل(رپورٽ مير ڀٽي)ٺل ويجهو ڳڙهي حسن مان اغوا ٿي ويل فضيلا سرڪي جي اغوا کي 11 سال گذرڻ وارا هجڻ باوجود فضيلا سرڪي جي بازيابي هڪ خواب بڻجي ويئي آهي فضيلا سرڪي جي وارثن 10 سالن کان وڌيڪ عرصو هن جي بازيابي لاءِ احتجاج ڪيو انهي ڪيس جي جاچ سٺي ساک رکندڙ پوليس عملدار ولي الله دل، ثناءُ الله عباسي، اي ڊي خواجا سميت ٻين ڪئي ڪيترائي ڀيرا مختلف علائقن ۾ هن جي بازيابي لاءِ آپريشن ڪيا ويا فريادي پاران ڌاڙيل ٻڍي سرڪي سميت ٻين مٿان ڪيس داخل ڪيو ويو سپريم ڪورٽ انهي ڪيس جي پاڻ مرادو نوٽيس وٺي ڪيس هلايو پوليس عملدار کي گهرائي فضيلا کي بازياب ڪرائڻ جو حڪم ڏنو پر پوءِ به فضيلا سرڪي بازياب نه ٿي سگهي فضيلا سرڪي جي موجود هجڻ تي گهوٽڪي ۾ آپريشن ڪيو ويو جنهن ۾ هڪ ٻار سميت ٽي ڄڻا پوليس فائرنگ ۾ مارجي ويا پر پوءِ به فضيلا بازياب نه ٿي سگهي شڪار پور شهر ۾ به فضيلا جي ڏس تي ڪاروائي ڪري هڪ ناري کي هٿ ڪيو ويو پر هن جي ڊي اين اي ٽيسٽ ڪرائي ويئي جيڪا هن جي والدين سان نه ملي سگهي فضيلا سرڪي جي بازيابي لاءِ وارثن کان ڀنگ به ورتو ويو پر پوءِ به بازيابن نه ٿي سگهي فضيلا سرڪي وارثن خاص ڪري هن جي والده سڪينا سنڌ جي وڏن وزيرن جي گاڏين کي روڪي هنن آڏو احتجاج ڪيو احتجاج ڪرڻ تي علائقي جي بااثر ماڻهن فضيلا سرڪي جي وارثن کي ڌمڪايو ۽ ان جي زمين غير آباد ڪرائي ڇڏي هن جي دوڪان کي باهه ڏيئي ساڙائي ڇڏيو.

خانواهڻ (ن پ ا) خانواهڻ ۾ ڄام محبت علي سهتو جي صدارت هيٺ سنڌي ادبي سنگت جي گڏجاڻي ٿي، جنهن ۾ شاعر شاد جلباڻي ۽ نوشھرو فيروز جو رابطا سيڪريٽري مختيار علي شاھ ۽ ٻيا شريڪ ٿيا. گڏجاڻي دوران عهديدار جي چونڊ به ڪرائي وئي، جنهن ۾ پروفيسر ذوالفقار علي جلباڻي کي سيڪريٽري، عاجز امتياز نوح پوٽو ڪاؤنسلر، مظھر علي ڪلهوڙو جوائنٽ سيڪريٽري، نديم انڙ آڊيٽر، عزيز ڀنڊ خزانچي طور چونڊيا ويا.